THUẬT KHỔ HẠNH 

 

Trong đám hội viên ta dường như có thịnh thành một số ý tưởng sai lầm về đề tài khổ hạnh, và có thể bõ công khi ta xem xét nó thật sự là gì và nó có thể hữu ích đến đâu. Ta thường cho rằng từ này có nghĩa là một sinh hoạt khắc khổ và hành xác, và như vậy hơi sai lệch ý nghĩa nguyên thủy của từ ngữ Hy Lạp asketes vốn chỉ là người tự thao luyện giống như một lực sĩ. Nhưng giới giáo sĩ đã trưng dụng từ ngữ này rồi biến đổi ý nghĩa của nó, áp dụng cho việc thực hành đủ thứ hành xác vì mục đích tiến bộ tinh thần dựa trên thuyết cho rằng bản chất thể xác với những đam mê và ham muốn chính là thành lũy của điều ác cố hữu nơi con người từ khi Adam bị sa ngã, và vì vậy người ta phải đè nén nó bằng cách ăn chay và hối lỗi. Trong các tôn giáo rộng lớn hơn ở Á Đông đôi khi ta cũng gặp một ý tưởng tương tự dựa trên quan niệm vật chất cốt yếu là xấu, và do đó suy ra rằng ta chỉ có thể tiến gần tới điều thiện lý tưởng hoặc trốn tránh những khốn khổ của kiếp sinh tồn bằng cách tiến hành khắc phục hoặc hành hạ thể xác.

 Hội viên Thông Thiên Học ắt ngay tức khắc thấy rằng cả hai thuyết này đều có sự lẫn lộn tư tưởng ghê gớm. Nơi con người không có điều ác cố hữu trừ phi bản thân y đã được sinh ra trong những kiếp trước như vậy; vật chất cũng không cốt yếu là xấu vì nó cũng có tính thiêng liêng giống như tinh thần, và nếu không có nó thì không thể có được mọi sự biểu lộ của Thượng Đế. Tự thân thể xác và những ham muốn của nó chẳng tốt chẳng xấu, nhưng quả thật là trước khi ta có thể tiến bộ thực sự thì chơn ngã nội tâm phải khống chế được chúng. Hành hạ thể xác thì thật là điên rồ nhưng cần phải kiểm soát nó. “Kẻ nào tiến hành những điều khổ hạnh . . . thì đã không thông minh trong việc hành hạ khối tập hợp tứ đại tạo thành thể xác và chính Ta cũng ngự nơi nội thể và biết rằng quyết tâm của họ thật là như ma quỷ” (Chí Tôn Ca, xvii. 5, 6). Lại nữa, “Sự khổ hạnh được thực hiện do hiểu biết si mê và tự hành hạ mình . . . được coi là vô minh”. (Như trên, xvii).

 Dường như có một sự si mê phổ biến khi cho rằng muốn thật sự tốt thì người ta phải luôn luôn không thoải mái - không thoải mái như vậy thì mới làm vui lòng THƯỢNG ĐẾ NGÔI LỜI. Chẳng điều gì có thể quái gỡ hơn ý tưởng này, và trong những đoạn trích dẫn nêu trên từ  Chí Tôn Ca  ta thấy nói bóng gió rằng có lẽ nó còn tệ hơn quái đản, bởi vì trong đó có nói rằng kẻ nào hành hạ thể xác thì đang hành hạ THƯỢNG ĐẾ NGÔI LỜI bên trong nó. Đối với chúng ta ở Âu Mỹ thì cái thuyết thông dụng đáng tiếc này là một trong nhiều di sản dễ sợ do sự báng bổ ma quỷ của thuyết Calvin để lại cho ta. Bản thân tôi đã thực sự nghe thấy một đứa bé bảo rằng: “Tôi cảm thấy mình hạnh phúc xiết bao đến nỗi tôi đoan chắc rằng mình rất độc ác” - đây là một kết quả thực sự đáng sợ của giáo huấn bị xuyên tạc theo hướng tội phạm.

 Các Chơn sư vốn vượt cao hơn hẳn chúng ta lại tràn đầy niềm vui, sự thông cảm chứ không hề phiền não. Chúng ta ắt cũng phải cảm thấy đồng cảm với những người khác, nhưng không tự đồng nhất hóa mình với phiền não của họ. Một người đang gặp rắc rối nhiều không thể phán đoán rành mạch điều gì. Đối với tầm nhìn của y cả thế giới có vẻ đen tối và dường như chẳng ai được hạnh phúc. Khi y hết sức hoan hỷ thì cả thế giới có vẻ tươi sáng và dường như chẳng có ai bất hạnh. thế nhưng chẳng có gì thay đổi cả, thậm chí chính chơn nhơn của y cũng thế, chỉ có điều là thể vía của y đang thay đổi. Cả thế giới vẫn tiếp tục giống như vậy cho dù bạn đang hạnh phúc hay đang bất hạnh. Đừng đồng nhất hóa mình với thể vía và hãy cố gắng thoát ra khỏi cái mạng lưới hão huyền với tâm trạng cá nhân này.

 Chắc chắn cái thuyết nực cười khi cho rằng không thoải mái là có công trạng phần nào xuất phát từ việc biết rằng muốn tiến bộ thì con người phải kiểm soát những đam mê và sự thật là việc kiểm soát như thế gây khó chịu cho người chưa tiến hóa. Nhưng việc không thoải mái còn lâu mới có công trạng, ngược lại đó là dấu hiệu cho thấy chưa toàn thắng. Nó bắt nguồn từ sự thật là bản chất thấp hèn chưa bị khống chế và một sự phấn đấu còn đang tiếp diễn. Khi sự kiểm soát đã hoàn hảo thì không còn có bất kỳ ham muốn nào nữa cho bản chất thấp hèn, do đó không có phấn đấu và thiếu thoải mái. Con người ắt sinh hoạt nghiêm chỉnh và tránh điều thấp hèn vì hoàn toàn tự nhiên là y phải làm như vậy - điều này không còn xảy ra nữa do việc y nghĩ rằng y cần phải tinh tấn cho dẫu đó có thể khó khăn đối với y. Vậy là sự thiếu thoải mái chỉ tồn tại ở giai đoạn trung gian; không phải sự thiếu thoải mái mà sự thoải mái mới là dấu hiệu thành công.

Một lý do khác của việc rao giảng phúc âm về sự thiếu thoải mái là lẫn lộn giữa nhân và quả. Người ta nhận xét rằng, người thực sự tiên tiến có thói quen đơn giản và thường không màng tới một số điều xa xỉ lặt vặt mà kẻ phàm phu coi là quan trọng và thực sự cần thiết. Nhưng việc không màng xa xỉ như vậy là quả chứ không phải là nhân của sự tiến bộ. Y không bận tâm về những chuyện lặt vặt này vì phần lớn là y đã vượt qua chúng, không còn quan tâm tới chúng nữa chứ đừng nói tới việc y coi đó là sai trái; còn kẻ nào vẫn thèm khát chúng mà lại bắt chước người tiên tiến kiêng cữ chúng thì đâu có phải vì thế mà nên tiên tiến. Có một giai đoạn nào đó đứa trẻ con chơi búp bê và gạch đá, vài năm sau nó lớn lên chơi đá banh, đánh cầu, sau đó khi nó thành một thanh niên thì đến lượt những thứ này không làm nó quan tâm nhiều nữa và nó bắt đầu chơi trò yêu đương trong cuộc sống. Nhưng một đứa trẻ con muốn bắt chước anh cả dẹp bỏ búp bê và gạch đá, rồi toan tính chơi đá banh, đánh cầu thì đâu phải vì thế mà vượt qua tuổi ấu thơ. Khi nó tự nhiên tăng trưởng lớn lên thì nó sẽ dẹp đi những thứ ấu trĩ, nhưng nó không thể cưỡng chế sự tăng trưởng chỉ bằng cách dẹp chúng đi rồi chơi trò già dặn hơn.

Không có bất kỳ đức hạnh nào khi ta chỉ không thoải mái chính vì không thoải mái, nhưng có ba trường hợp trong đó việc tự nguyện không thoải mái có thể là một phần của sự tiến bộ. Trường hợp thứ nhất là khi nó được đảm đương để giúp đỡ người khác chẳng hạn khi người ta chăm sóc một người bạn bị đau ốm hoặc lao động quần quật để cấp dưỡng cho gia đình. Trường hợp thứ nhì là khi người ta ngộ ra rằng một thói quen nào đấy mà mình đang nghiện ngập gây trở ngại cho con đường tiến thân của mình, như hút thuốc lá, uống rượu hoặc ăn thịt. Nếu có tâm huyết y ắt từ bỏ thói quen này ngay nhưng vì thể xác đã quen với cái dạng đặc thù ô nhiễm ấy cho nên y vẫn nhớ nhung đòi hỏi khiến cho người ta gặp nhiều rắc rối. Nếu y giữ vững quyết tâm thì chẳng bao lâu sau thể xác ắt sẽ thích ứng với hoàn cảnh mới và khi nó đã như vậy rồi thì không còn thiếu thoải mái nữa. Nhưng trong giai đoạn trung gian thì trận chiến để chế ngự xem ai thắng ai giữa chơn nhơn và thể xác vẫn còn đang đương giao chiến thì có thể có nhiều đau khổ, và đây phải được coi là quả báo của việc chọn theo cái thói xấu mà bây giờ y đang từ bỏ. Khi đau khổ qua rồi thì nghiệp quả đã được thanh toán, y đã thắng trận và đạt được một bước tiến hóa.

Tôi biết rằng có nhiều trường hợp hiếm có khi người ta rất bạc nhược về thể chất trong đó việc bỏ một thói quen xấu ngay tức khắc có thể gây ra nguy hiểm. Thói quen dùng morphin là một ví dụ điển hình, người nào là nạn nhân của nỗi khủng khiếp ấy thường thấy cần phải giảm liều lượng từ từ bởi vì sự căng thẳng khi dứt bỏ đột ngột có thể lớn hơn mức thể xác chịu đựng được. Dường như có một số trường hợp đáng thương trong đó cũng cái hệ thống giảm từ từ phải được áp dụng cho thói quen ăn thịt. Giáo lý dạy ta rằng trong khi việc tiêu hóa thịt diễn ra chủ yếu trong bao tử thì hầu hết dạng thức ăn thực vật lại là công việc của ruột. Vì thế cho nên một người sức khỏe rất kém đôi khi thấy rằng mình nên để cho đủ thứ cơ quan này có một thời gian nào đấy thích ứng với sự thay đổi cần thiết và có thể nói là tiến hành những chức năng mà chúng cần chu toàn hiện nay. Tuy nhiên áp lực đều đều của ý chí chẳng bao lâu sau ắt khống chế được thể xác và thích ứng nó với trật tự mới của sự vật.

Trường hợp thứ ba trong đó sự thiếu thoải mái có thể hữu ích là khi người ta cố tình ép buộc thể xác làm một điều gì đó mà nó không thích để chắc mẩm rằng nó sẽ tuân lệnh mình khi cần thiết. Nhưng ta phải hiểu rõ rằng ngay cả khi ấy thì công trạng ở nơi việc thể xác sẵn lòng vâng lời chứ không phải ở chỗ nó chịu đau khổ. Con người có thể dần dần từng bước học cách thờ ơ với nhiều nỗi đau nho nhỏ trong cuộc đời và như vậy tránh được nhiều lo toan và bực mình. Khi rèn luyện mình về ý chí để bắt thể xác vâng lời y phải cẩn thận chỉ toan tính làm những điều có lợi. Chắc chắn là đạo sĩ Hatha Yoga phát triển được quyền năng ý chí khi giữ cánh tay ở trên đầu cho đến khi nó héo khô; nhưng trong khi y thu đoạt được quyền năng ý chí khổng lồ thì y cũng mất đi công dụng của cánh tay. Ta có thể phát triển quyền năng ý chí bằng một sự tinh tấn với kết quả là thường xuyên hữu ích thay vì thường xuyên gây ngăn trở chẳng hạn bằng cách chinh phục sự bực mình hay kiêu hãnh, sốt ruột hay đa dục. Nếu mọi người cảm thấy khao khát muốn tu khổ hạnh thì họ nên thuộc lòng lời minh triết sau đây trong Chí Tôn Ca:

“Sự thanh khiết, ngay thẳng, tiết dục và vô hại được gọi là sự khắc khổ của thể xác. Lời nói không gây khó chịu, chân thật, dễ chịu và gây ích lợi được gọi là sự khắc khổ của ngôn ngữ. Hạnh phúc tâm trí, thăng bằng, im lặng, tự chủ có bản chất thanh trong được gọi là sự khắc khổ của cái trí”. (xvii. 14, 15).

Trong câu thơ cuối cùng vừa nêu, ta nên đặc biệt để ý rằng hạnh phúc tâm trí được miêu tả là đặc trưng đầu tiên của sự khắc khổ tâm trí, dấu hiệu đầu tiên của sự tự chủ hoàn toàn mà người muốn tiến bộ thật sự cần phải có. Người ta nhấn mạnh rằng bổn phận của ta là phải hạnh phúc; sự bệnh hoạn, u uất hoặc trầm cảm luôn luôn có nghĩa là thất bại và yếu đuối, vì chúng có nghĩa là ích kỷ. Người nào để cho mình cứ suy gẫm về những phiền não và sai trái của chính mình ắt đang quên bổn phận đối với đồng loại. Y tự cho mình trở thành một trung tâm truyền nhiễm gieo rắc sự u ám thay vì sự hân hoan trong các huynh đệ. Như thế chẳng phải là sự ích kỷ, chẳng phải là thô thiển lắm ư? Nếu có bất cứ ai khao khát muốn tu khổ hạnh thì y nên tiếp thu cái sự khắc khổ tâm trí được khuyến cáo trong kinh điển trên và quyết tâm khi những rắc rối và đau khổ riêng tư của mình có ra sao đi chăng nữa thì y cũng quên mình, quên phứt chúng đi vì ích lợi của người khác, sao cho y bao giờ cũng tuôn đổ được lên những bạn đồng tu cái hạnh phúc chói lọi vốn xuất phát từ việc hiểu biết viên mãn hơn của nhà Thông Thiên Học, bao giờ cũng giúp cho họ hướng về việc thực chứng được “Brahman là cực lạc”.