THÔNG THIÊN HỌC VÀ PHÉP ẨN DỤ

Thông Thiên Học không phải là một hệ thống công truyền gồm những phát biểu theo nghĩa đen về các sự kiện mà chúng ta có thể cảm nhận bằng giác quan và hiểu bằng trí óc. Thông Thiên Học là một mê cung bí truyền của những phép ẩn dụ thi vị về những chân lý nằm ngoài giác quan và thậm chí cả trí óc của chúng ta. Thông Thiên Học không thể được kiểm chứng bằng thí nghiệm, thử nghiệm và luận lý. Thông Thiên Học chỉ có thể được kiểm chứng trong sâu thẳm trái tim chúng ta bằng sự nhận thức trực giác về những chân lý vĩnh hằng của nó. Thông Thiên Học đưa chúng ta vượt ra ngoài những nhận thức thông thường, hạn chế của con người. Thông Thiên Học mang tính ẩn dụ.

Việc Thông Thiên Học về cơ bản không quan tâm đến những sự kiện nhỏ nhặt, mà là những chân lý lớn lao được thể hiện ngầm trong khẩu hiệu của Hội Thông Thiên Học: “Không có tôn giáo nào cao hơn chân lý”. Trong văn bản gốc tiếng Phạn, mà khẩu hiệu của chúng ta là bản dịch, từ ngữ mà chúng ta dịch là “tôn giáo” là “dharma”. “Dharma” có nhiều nghĩa; trong số đó, nó đề cập đến bổn phận, tôn giáo, luật pháp—thực tế, bất cứ điều gì thiết lập một dân tộc thành một cộng đồng, và do đó bao gồm tất cả những sự kiện nhỏ là nền tảng của đời sống xã hội chúng ta. Những sự thật nhỏ nhặt ấy rất quan trọng đối với đời sống cộng đồng của chúng ta, nhưng xét riêng lẻ hay tập thể, chúng không quan trọng hơn những chân lý lớn lao của cuộc sống. Và chính những chân lý lớn lao ấy là điều mà Thông Thiên Học tìm cách khám phá và truyền đạt cho thế giới.

Một vấn đề mà Thông Thiên Học phải đối mặt là làm thế nào để hình dung và truyền đạt những chân lý lớn lao đó một cách tốt nhất. Chúng ta không thể diễn đạt chúng bằng những câu nói theo nghĩa đen, bởi vì những câu nói theo nghĩa đen chỉ hữu ích cho những sự thật nhỏ nhặt, chẳng hạn như “Trời mưa sáng nay” hoặc “Hai cộng hai bằng bốn” hoặc “Con người thường có năm ngón tay trên mỗi bàn tay”. Những chân lý lớn lao, chẳng hạn như “Tất cả các dân tộc đều là thành viên của một gia đình chung” hoặc “Có nhiều điều trên trời và dưới đất hơn những gì triết học của các bạn có thể tưởng tượng” hoặc “Linh hồn con người là bất tử, và tương lai của nó là tương lai của một thứ mà sự phát triển và huy hoàng của nó là vô hạn”, không thể được diễn đạt bằng những câu nói theo nghĩa đen, mà chỉ có thể bằng những câu nói phi nghĩa đen—bằng phép ẩn dụ. Tại sao lại như vậy?

Những chân lý lớn lao không phải là những điều chúng ta trải nghiệm trực tiếp thông qua các giác quan của mình, như chúng ta trải nghiệm những sự thật nhỏ nhặt. Những chân lý lớn lao phải được suy luận, nghĩa là “được mang vào (nhận thức của chúng ta)” từ bên ngoài các giác quan; và đó là nhiệm vụ của ẩn dụ, thứ mang (phor) từ bên ngoài (meta) các giác quan của chúng ta. Phần lớn Thông Thiên Học nằm ngoài kinh nghiệm giác quan của chúng ta, vì vậy nó chỉ có thể được diễn đạt bằng phép ẩn dụ. Những sự thật nhỏ có thể được trình bày bằng văn xuôi; những chân lý lớn lao phải được ẩn giấu trong thơ ca.

Nếu chúng ta nhầm lẫn những chân lý lớn lao của Thông Thiên Học với những sự thật nhỏ nhặt—nếu chúng ta diễn giải các ẩn dụ của nó như những phát ngôn theo nghĩa đen—chúng ta sẽ không thể nắm bắt được phạm vi rộng lớn tuyệt vời của Minh triết Cổ xưa và biến Thông Thiên Học thành một tôn giáo khác. Nếu chúng ta gặp hai phát ngôn theo nghĩa đen khác nhau, mâu thuẫn nhau, thì một (hoặc cả hai) trong số đó có thể sai. Nhưng hai ẩn dụ khác nhau, dường như mâu thuẫn, đều có thể đúng, nghĩa là, những nỗ lực hợp lệ để hình thành một chân lý lớn hơn bất kỳ diễn đạt theo nghĩa đen nào có thể nắm bắt được. Thông Thiên Học chứa đầy những ẩn dụ khác nhau và tương phản như vậy, như một vài ví dụ sẽ minh họa.

Một trong những chân lý lớn lao của Thông Thiên Học là, thế giới là một nơi đa dạng, phức tạp. Chúng ta diễn đạt chân lý đó một phần bằng cách nói rằng thế giới bao gồm bảy cõi. Đó là một ẩn dụ. Một cõi theo nghĩa đen là một bề mặt phẳng hoặc bằng phẳng. Nếu chúng ta hiểu ẩn dụ theo nghĩa đen, chúng ta sẽ nghĩ về thế giới như một chiếc bánh bảy lớp, một quan điểm sai lầm được củng cố bởi các sơ đồ của chúng ta cho thấy các cõi nằm trên các đường thẳng chồng lên nhau. (giống như sai lầm khi nghĩ con Đường Đạo là con đường. con Đường Trung Đạo là ở giữa LND) Chúng ta có thể nói rằng các “cõi” đều xuyên thấu lẫn nhau, nhưng đó không phải là nghĩa đen của từ “cõi”. Vì vậy, người ta đã đề xuất những phép ẩn dụ thay thế. Một số người tránh dùng phép ẩn dụ “cõi” và thay vào đó nói về “trường” (như trường hấp dẫn hoặc điện từ). Những người khác nói về “chiều không gian của thực tại”. Nhưng cả hai đều là phép ẩn dụ. “Trường” theo nghĩa đen là “một vùng đất trống không có rừng cây và nhà cửa”. Và “chiều không gian” theo nghĩa đen là “một trong ba tọa độ xác định vị trí trong không gian hoặc bốn tọa độ xác định vị trí trong không gian và thời gian”. Không có cách nào để nói cụ thể về cấu trúc phức tạp của thế giới mà không sử dụng phép ẩn dụ. [Các "trường" có thể chồng lấn lên nhau trong cùng một không gian (giống như sóng Wi-Fi và sóng điện thoại cùng tồn tại trong một căn phòng) LND].

Một sự thật lớn thứ hai là chúng ta sống nhiều hơn một kiếp sống trên thế giới này, thuật ngữ thường dùng là “tái sinh”, một từ mà bản thân nó là một phép ẩn dụ cho “trở lại thành xác thịt”. Nhưng cả “trở lại” (là sự chuyển động từ nơi này sang nơi khác) và “xác thịt” đều là những phép ẩn dụ trong thuật ngữ đó. Và chúng ta sử dụng những phép ẩn dụ khác cho cùng một quá trình: chúng ta so sánh nó với việc thức dậy vào buổi sáng và mặc một bộ quần áo mới, hoặc với việc là một diễn viên đóng nhiều vai khác nhau trong nhiều vở kịch trên sân khấu cuộc đời. Không có cách nào để nói cụ thể về việc sống nhiều hơn một cuộc đời trên thế giới này mà không sử dụng phép ẩn dụ.

Một sự thật lớn thứ ba là thế giới là kết quả của sự pha trộn phức tạp của bảy dạng năng lượng, mà chúng ta thường nói đến như bảy “cung”. “Cung” là một phép ẩn dụ từ dải màu sắc của năng lượng ánh sáng, mà theo truyền thống chúng ta chia thành nhiều đoạn, mặc dù trên thực tế, bước sóng của quang phổ ánh sáng hợp nhất liên tục mà không phân đoạn. Số bảy thì khác. Các truyền thống khác nói về bảy vị thần sáng tạo hoặc tổng lãnh thiên thần. Tính bảy không phải là ngẫu nhiên bởi vì về mặt toán học, có đúng bảy tổ hợp khả thi từ ba yếu tố (xin xem giải thích toán học trong chú thích. LND), và tính ba được coi là nền tảng trong tất cả các bộ ba của văn hóa và tôn giáo nhân loại. Nhưng “cung” hoàn toàn mang tính ẩn dụ. Và không có cách nào thuận tiện để nói cụ thể về bảy dạng năng lượng tạo ra thế giới này mà không sử dụng phép ẩn dụ.

Một chân lý lớn thứ tư là mô thức lặp đi lặp lại của lịch sử loài người và vũ trụ. Các mô thức được tái tạo ở khắp mọi nơi. Norbert Wiener, người sáng lập lĩnh vực điều khiển học, đã từng nói nổi tiếng rằng, “Chúng ta không phải là thực thể tồn tại cố định, mà là những mô hình tự duy trì.” Điều tương tự cũng có thể nói vũ trụ là một   cái toàn thể. Theo Thông Thiên Học, chúng ta nói về chuổi các thế giới,  những vòng tuần hoàn của sinh lực trên những dãy đó, các giống dân chánh trên mỗi thế giới, các giống dân phụ của mỗi giống dân chánh, v.v. Nhưng tất cả đều là ẩn dụ bởi vì không có chuổi vật chất nào để sinh lực di chuyển tuần hoàn; các giống dân (race một thuật ngữ không còn được khoa học sử dụng) không phải là chánh, và chỉ có MỘT chủng tộc người, v.v. Nhưng với tư cách là ẩn dụ, chúng trình bày một ý tưởng cụ thể về cách lịch sử vũ trụ tồn tại như những chu kỳ. Không có cách nào thuận tiện để nói cụ thể về sự tuần hoàn của lịch sử loài người và vũ trụ mà không sử dụng ẩn dụ.

Trong mỗi ví dụ nêu trên, cũng như trong hầu hết ngôn ngữ Thông Thiên Học của chúng ta, đều tồn tại hai mối nguy hiểm. Mối nguy hiểm thứ nhất là chúng ta sẽ nhầm lẫn các phép ẩn dụ với những phát ngôn theo nghĩa đen và do đó bóp méo những chân lý lớn bằng cách coi chúng như những sự thật nhỏ nhặt. Điều đó làm tầm thường hóa Minh triết Cổ xưa và biến Thông Thiên Học thành một tập hợp các giáo điều tôn giáo khác. Mối nguy hiểm thứ hai là chúng ta sẽ bắt đầu tranh luận với nhau về phép ẩn dụ nào là “đúng”, phép ẩn dụ nào đại diện cho “Thông Thiên Học đích thực”. Ngoài việc làm tầm thường hóa và giáo điều hóa thêm Minh triết Cổ xưa, những cuộc tranh luận như vậy còn phá hủy hạt nhân của tình huynh đệ, vốn là mục tiêu đầu tiên mà Hội hướng tới.

Thay vì nhầm lẫn các phép ẩn dụ với những phát ngôn theo nghĩa đen và tranh luận về việc phép ẩn dụ nào là đúng và bác bỏ những phép ẩn dụ khác là “sai”, chúng ta cần có một cách tiếp cận hoàn toàn khác. Trước hết, chúng ta cần nhận ra rằng mọi chân lý vĩ đại của Minh triết Cổ xưa đều giống như những gì Blavatsky nói về mệnh đề cơ bản đầu tiên trong Lời tựa của cuốn Giáo lý Bí truyền: về điều đó, “mọi suy đoán đều bất khả thi, vì nó vượt quá khả năng nhận thức của con người và chỉ có thể bị lu mờ bởi bất kỳ biểu hiện nào của con người… vượt ra ngoài phạm vi và tầm với của tư tưởng… ‘không thể nghĩ tới và không thể nói ra’”. Bà đang nói về sự vô nghĩa của việc chúng ta cố gắng diễn đạt chân lý vĩ đại nhất bằng ngôn từ khô khan, đến mức nó dường như chỉ là một sự thật nhỏ nhặt khác.

Thứ hai, nếu chúng ta muốn nói về những chân lý vĩ đại như vậy, chúng ta chỉ có thể làm như chính Blavatsky đã làm, đó là bằng cách sử dụng ngôn ngữ giàu tính ẩn dụ thi ca. Những ẩn dụ trong thơ ca có thể đưa chúng ta vượt qua những giới hạn của giác quan và (theo John Keats) đóng vai trò như “những ô cửa sổ ma thuật quyến rũ, mở ra trên bọt biển của những vùng biển nguy hiểm, trong những vùng đất thần tiên hoang vắng”. Có thể một số người trong chúng ta không nghĩ Blavatsky và Thông Thiên Học là thi vị. Nhưng hãy xem xét văn bản cơ bản nhất của Thông Thiên Học, những khổ thơ của Dzyan, bắt đầu bằng câu: “Người mẹ vĩnh hằng khoác lên mình chiếc áo choàng vô hình đã ngủ yên một lần nữa trong bảy cõi vĩnh hằng. Thời gian không tồn tại, vì nó nằm ngủ trong lòng vô tận của sự trường tồn.” Nếu đó không phải là thơ ca và ẩn dụ, thì là gì? Ẩn dụ thi vị thấm đẫm các văn bản cơ bản của Thông Thiên Học như Giáo lý Bí truyền, Tiếng nói Vô thinh và Ánh sáng trên Đường Đạo. Hãy thử nghĩ xem những tựa đề ấy sẽ có nghĩa gì nếu được hiểu theo nghĩa đen. Chính tiêu đề, cũng như nội dung, của các văn bản đều mang tính ẩn dụ thi vị. (Tự Do Đầu Tiên Và Cuối Cùng của Krishnamurti, tựa đề và nội dung cũng đều là ẩn dụ, LND)

Thứ ba, một khi chúng ta nhận ra rằng các giáo lý của Thông Thiên Học về cơ bản được trình bày bằng các ẩn dụ thi ca, chúng ta có thể tránh mọi tranh luận về việc ẩn dụ nào là “đúng” và ẩn dụ nào không. Ẩn dụ không đúng cũng không sai; chúng chỉ hiệu quả hoặc không hiệu quả. Và hiệu quả không phải là tuyệt đối mà là tương đối đối với từng cá nhân và hoàn cảnh sử dụng chúng. Vì vậy, định hướng ẩn dụ thúc đẩy, thậm chí đòi hỏi, không chỉ sự khoan dung đối với sự đa dạng, mà còn là sự đón nhận các biến thể. Chủ nghĩa giáo điều không tương thích với Thông Thiên Học vì nó không tương thích với diễn dịch ẩn dụ. Thay vào giáo điều, chúng ta có thể đón nhận khái niệm của Trung Hoa về việc “để cho trăm (hoặc ngàn) bông hoa nở rộ”. Chắc chắn, điều đó không có nghĩa là tất cả các cách giải thích văn bản Thông Thiên Học đều đúng như nhau. Một số cách giải thích có thể sai vì không nhất quán với bản chất toàn thể của Thông Thiên Học. Nhưng điều đó có nghĩa là nhiều hơn một cách giải thích có thể hữu ích và do đó đúng. Như một câu nói cổ xưa, Thông Thiên Học là tất cả, nhưng không phải tất cả đều là Thông Thiên Học. (Cái toàn thể của các nhà khoa học là cái toàn thể   tổng hợp, cái toàn thể của TTH thì không chia chẻ được. Bà Radha Burnier nói rằng: “Tổng số từng phần không thể là toàn thể.” 10 con số 1 cộng lại bằng 10. 10 có thể chia ra được nên 10 không phải là cái toàn thể, vì cái toàn thể của TTH là cái không thể chia chẻ.LND)

Thật không may, những người theo Thông Thiên Học dường như bị chia rẽ thành các giáo phái đối lập. Một số theo Blavatsky; số khác theo Judge, Besant, Leadbeater, Tingley, Purucker, v.v. Hẳn nhiên rồi, bà Blavatsky là người mẹ vĩ đại của tất cả chúng ta. Thế mà ngay từ đầu, ông Olcott đã đi theo hướng riêng của mình bằng cách áp dụng Thông Thiên Học vào nhiều truyền thống tôn giáo khác nhau và vào việc phục vụ nhân loại một cách thiết thực. Và tất cả các nhà lãnh đạo và người dạy học (teacher không phải Masters. LND) của các nhóm, giáo phái Thông Thiên Học khác nhau đều đã nỗ lực, mỗi người theo cách riêng của mình, để diễn đạt lại và áp dụng Minh triết Cổ xưa vào các nhu cầu và điều kiện đương đại. Mỗi thế hệ cần một tuyên ngôn ẩn dụ riêng về Thông Thiên Học. Nếu không có quá trình diễn đạt lại liên tục như vậy, Thông Thiên Học không thể tồn tại như nguồn sinh lực thiết yếu trong cuộc sống cá nhân và hội (TTH). Việc nhận thức được bản chất ẩn dụ cơ bản của ngôn ngữ Thông Thiên Học có thể giúp vượt qua chủ nghĩa bè phái và thúc đẩy sự tôn trọng đúng mực đối với các "giáo phái" khác nhau.

Nhận ra rằng ngôn ngữ Thông Thiên Học về cơ bản là những ẩn dụ mang tính thi ca cho những chân lý lớn lao của cuộc sống—chứ không chỉ đơn thuần là những lời diễn đạt theo nghĩa đen về những sự thật nhỏ nhặt—có thể mang lại một số lợi ích. Sự nhận thức này có thể dẫn chúng ta đến thái độ trân trọng đối với những người khác những người ưa chuộng những ẩn dụ khác với chúng ta, từ đó thúc đẩy sự hiện thực hóa mục tiêu đầu tiên của Hội. Nó có thể mở rộng tầm nhìn, tâm trí và trái tim của chúng ta đến những cách nhìn nhận và phản ứng mới mẻ đối với cuộc sống xung quanh, giúp chúng ta thích nghi và hiệu quả hơn trong mọi khía cạnh của cuộc sống. Có lẽ quan trọng nhất, nó có thể giúp chúng ta nắm bắt ý nghĩa và hàm ý của khẩu hiệu của Hội, rằng không có tôn giáo nào (hay bất kỳ hình thức nào khác của con người) cao hơn Chân lý mà không thể diễn đạt bằng bất kỳ ngôn ngữ thông thường nào của con người. Như Bhagavad Gita đã nói: Om tat sat, thường được hiểu là: ‘Ừ, mọi thứ vốn là như nó vậy!’”

Ghi chú

1.  Norbert Wiener, người sáng lập lĩnh vực điều khiển học. Trong lĩnh vực điều khiển học không hỏi nó được làm bằng gì mà chỉ hỏi nó vận hành ra sao. Nó đặt trên nền tảng feed back, negative feedback và positive feedback. Phản hồi tiêu cực mang tính duy trì, nóng quá hay lạnh quá liên quan đến duy trì hoạt động như máy điều hòa. Còn phản hồi tích cực mang tính phá vở để tiến tới hay xụp đổ.  Hai điều nay giúp ta nghĩ đến Luật Nhân Quả vừa duy trì vòng chu kỳ của nó vừa phá vở, thoát ra khỏi cái cũ để tiến hóa.

 

2.  Tại sao lại là "Bảy tổ hợp từ ba yếu tố"?

Trong Tân Toán học New Math trước 1975 Nam Việt Nam chỉ dạy ở lớp 12 từ năm 1969 bây giờ là là môn Thuyết Tập hợp Set Theory, bây giờ nó được đưa vào giáo dục từ lớp tiểu học với khái niệm nhóm màu, nhóm trái cây, nhóm số.

 Nếu bạn có 3 yếu tố cơ bản (3 elements) giả sử là A, B, và C, số cách để bạn kết hợp chúng lại với nhau (không tính tập rỗng, empty set) chính là 7.

Công thức tính số tập hợp con của một tập hợp có n phần tử (elements) là 2³ - 1.

 Với n=3 (A,B,C)

      Ta có  2³- 1= 7    (2 lũy thừa 3 bằng 8. Trừ 1 bằng 7)

Cụ thể, 7 tập hợp đó là:

1.  A (Yếu tố thứ nhất - đơn lẻ)

2.  B (Yếu tố thứ hai - đơn lẻ)

3.  C (Yếu tố thứ ba - đơn lẻ)

4.  A + B (Sự kết hợp giữa 1 và 2)

5.  A + C (Sự kết hợp giữa 1 và 3)

6.  B + C (Sự kết hợp giữa 2 và 3)

7.  A + B + C (Sự kết hợp của cả ba)

Đúng ra là 8 tập hợp nhưng vì đó là tập hợp trống, không có phần tử nào trong đó không kể nên trừ đi 1 còn lại 7.

Vì thế con số 3 Ngôi trinity, 3 thể và 7 cung hay 7 cõi không phải là con số ngẫu nhiên mà nó được dựa vào quy luật. Ngoài ra còn một điểm  thú vị khác trong đây là tập hợp trống (empty set) không chứa phần tử nào cả và bất cứ tập hợp nào cũng có tập hợp trống (không) và tập hợp trống là tập hợp duy nhất không có cái thứ 2 nên mọi phần tử đều có chung một tập hợp trống. Từ đó chúng ta nghĩ đến điều từ ‘Không’ mà ‘Có’ ( Cái Tuyệt đối là Không – Vật Thể… Nó không phải là một vật. Nó là tinh thần vốn là Không tuy nhiên lại là Tất Cả. GLBT). Ngoài ra, con đường trở về của TTH là buông bỏ. khi buông bỏ hoàn toàn ta có tập hợp trống (emty set). Phật giáo với bát Nhã Ba La mật Đa, Sắc bất dị không, vô thường…. Còn Ấn Độ giáo với linh ngữ Neti, Neti, không, không, một sự phủ định tuyệt vời.

Ngoài ra, còn điều thú vị khác nữa là với 3 element, tập hợp giao của cả 3 ta có tập hợp trung tâm (A,B,C). là tập hợp toàn thể. Như thế với 3 yếu tố ta sẽ có một tập hợp trống và một tập hợp trung tâm (toàn thể). Từ đó giúp ta liên tưởng đến cái Không và cái đại đồng (universal, cái toàn thể) trong TTH. Còn trong phật giáo ta có cái vô thường (cái không) và cái Như thị (cái toàn thể). Và trong Ấn độ giáo thì có Neti, Neti (cái không) và Giai cấp (cái biểu hiện, cái toàn thể)  

Nói đến Thuyết tập Hợp chúng ta không thể không nói đến AI vì AI (trí thông minh nhân tạo) hoạt động dựa trên xác suất, thống kê. Trước thế kỷ 19, dữ liệu của nó chỉ là con số đơn giản, bây giờ với thống kê hiện đại nó đặt nền tảng trên Thuyết Tập Hợp mà Thuyết Tập hợp bao gồm vô vàn lĩnh vực, bất cứ điều gì chúng ta cũng thể đưa vào tập hợp nên AI có một khả năng vô song.

Vậy ta thử tìm hiểu con người và AI có một sự liên hệ như thế nào?

AI dựa vào thu thập dữ liệu liệu quá khứ để hoạt động, con người ngược lại buông bỏ quá khứ để sống (sống ở đây cũng là một ẩn dụ) hay nói một cách khác kiến thức thuộc về AI, Mình triết thuộc con người. Ông Krishnamurti nói về sự buông bỏ như sau:

Sống chính là chết. Không có chết thì không có sống.

Sống trọn vẹn là chết đi với quá khứ trong từng khoảnh khắc. (Giải Trừ Tri Kiến)

Khi ngày hết, ấy cũng là cái chết của tất cả ngày hôm qua; và trong cái chết ấy, một sự tái sinh lại trỗi dậy — không còn cái buồn của quá khứ... Sự sống bỗng trở nên mới mẻ, giữa sự mênh mông của tĩnh lặng. Krishnamurti (Commentaries on Living)

Đây là câu nói đầy ẩn dụ. Chết là empty là trút bỏ là buông bỏ. Buông bỏ tất cả quá khứ, buông bỏ sở hữu, thành quả, được công nhận, buông bỏ kiến thức còn lại một sự trống rỗng như một tập hợp trống không có một phần tử nào mà lại bảo hàm tất cả như đã nói ở trên và từ sự trống rỗng này mới có sự tái sinh hiểu theo nghĩa ẩn dụ.

Ông Krishnamurti có một cuốn sách khác nữa là cuốn Giải Trừ Tri Kiến. Còn cuốn nói ở phần trên là Tự Do Đầu Tiên và Cuối Cùng.
Cuốn Giải Trừ Tri Kiến nội dụng là buông bỏ (cái không) và cuốn Tự Do Đầu Tiên và Cuối Cùng là Như thị, nhìn nó như chính nó, như toàn thể (Universal). Hai cuốn này thuộc về lĩnh vực triết học và Set Theory thuộc về lĩnh vực toán học tuy khác lĩnh vực nhưng cùng một chân lý.

(‘Tự Do Đầu Tiên và Cuối Cùng’ với cái nhìn ‘Như Thị’ không tách ra mà nhìn nguyên như vậy nên Không có cái đầu và cũng không có cái cuối tách biệt hay phân biệt mà đầu là cuối, cuối cũng là đầu, “người quan sát chính là vật quan sát” (Tự Do Đầu Tiên Và Cuối Cùng) khi đó mới có sự tự do hay giải thoát)